۱۴ژوئیه ۲۰۲۵ - بر اساس مطالعه ‌ای که به‌ تازگی در مجله ی Scientific Reports منتشر شده است، کمبود ویتامین D ارتباطی قوی با وخامت سلامت میکروواسکولار شبکیه در بیماران مبتلا به ماکولوپاتی دیابتی دارد. این تحقیق نشان داد که سطح پایین ویتامین D با کاهش تراکم عروقی و افزایش ناحیه فاقد عروق در فووآ (FAZ) مرتبط است؛ دو شاخص مهم در پیش ‌بینی ایسکمی ماکولای دیابتی.

این پژوهش به ‌صورت مقطعی روی ۶۸ بیمار بزرگسال مبتلا به ادم ماکولای دیابتی انجام شد. بیماران تحت معاینه کامل چشم ‌پزشکی قرار گرفتند، از جمله تصویربرداری پیشرفته با آنژیوگرافی توموگرافی انسجام نوری(OCTA)  که تغییرات میکروواسکولار شبکیه را اندازه‌ گیری می‌ کند. سطح ویتامینD  سرم در هر بیمار نیز اندازه‌ گیری شد. بیمارانی که دارای شرایطی بودند که ممکن بود سطح ویتامینD  آنها را تغییر دهد- مانند نارسایی کلیه، بیماری‌های گرانولوماتوز یا درمان اخیر با ویتامین D- از مطالعه حذف شدند تا عوامل مخدوش ‌کننده کنترل شوند.

جمعیت مورد مطالعه شامل ۵۴.۴ درصد زن و ۴۵.۶ درصد مرد با میانگین سنی ۵۸ ± ۷ سال بود. پژوهشگران تراکم عروقی را در سه ناحیه ی شبکیه (فووآ، پارافووآ و پریفووآ) و همچنین در لایه‌های سطحی و عمقی عروقی بررسی کردند. ناحیه فاقد عروق فووآ(FAZ)  نیز در هر دو لایه ارزیابی شد.

یافته‌های کلیدی: ارتباط آماری معنادار و ثابتی بین افزایش سطح ویتامینD  و بهبود سلامت میکروواسکولار شبکیه مشاهده شد:

🔹تراکم عروق سطحی:

·   ناحیه فووآ:r =0.711؛ P < 0.001

·   ناحیه پارافووآ:r =0.852؛P < 0.001

·   ناحیه پریفووآ:r =0.832؛  P < 0.001

🔹تراکم عروق عمقی:

·   ناحیه فووآ:r =0.868؛P < 0.001

·   ناحیه پارافووآ:r =0.790؛P < 0.001

·   ناحیه پریفووآ:r =0.645؛P < 0.001

🔹ناحیه فاقد عروق فووآ(FAZ):

·   لایه سطحی:r =0.806-؛P < 0.001

·   لایه عمقی:r =0.801-؛  P < 0.001

این تحقیق نشان داد که کمبود ویتامین D به ‌طور قابل توجهی با آسیب میکروواسکولار در ماکولوپاتی دیابتی مرتبط است، که با کاهش تراکم عروقی و افزایش FAZ مشخص می ‌شود. همچنین، ویتامین D به‌ عنوان یک پیش‌ بینی‌ کننده قوی برای این تغییرات شناخته شد، حتی زمانی که سایر عوامل کنترل شده بودند. نتایج این مطالعه بر نقش ویتامینD  در حفظ سلامت عروقی شبکیه تأیید کرده و آن را به‌ عنوان یک عامل پیشگیرانه در برابر ایسکمی ماکولای دیابتی معرفی نمود.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/vitamin-d-deficiency-contributes-to-diabetic-macular-ischemia-study-151618